श्रीकृष्ण जन्माष्टमी : भक्तिभाव, श्रद्धा र उल्लासको पावन पर्व
हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको महान् पर्व श्रीकृष्ण जन्माष्टमी प्रत्येक वर्ष भाद्र कृष्ण अष्टमीका दिन उत्साहपूर्वक मनाइन्छ। पौराणिक विश्वासअनुसार द्वापर युगमा भगवान् विष्णुको आठौँ अवतारका रूपमा श्रीकृष्णको जन्म मथुरामा मध्यरातको समयमा भएको थियो। अन्याय, अत्याचार र अधर्मको अन्त्य गरी धर्मस्थापनाका लागि उहाँले पृथ्वीमा अवतार लिनुभएको उल्लेख पाइन्छ।
कृष्ण जन्मको कथा
राजा कंसको बहिनी देवकी र भिनाजु वसुदेवका आठौँ सन्तान श्रीकृष्ण हुनुहुन्थ्यो। कंसलाई भविष्यवाणी गरिएको थियो कि देवकीको आठौँ सन्तानले उसको मृत्यु ल्याउनेछ। यसै डरले कंसले देवकी र वसुदेवलाई कारागारमा थुनेर जन्मिएका सबै सन्तानलाई मारिदियो। तर, जब श्रीकृष्ण जन्मनुभयो, अद्भुत घटनाक्रम भयो—कारागारका ढोका आफैं खुल्यो, बन्धनहरू खुला भए र वसुदेवले शिशु कृष्णलाई गोकुल लगे। त्यहाँ उहाँलाई नन्द र यशोदाको संरक्षणमा राखियो।
पूजापाठ र व्रतको महत्व
जन्माष्टमीका दिन भक्तजनहरूले बिहानै स्नान गरेर व्रत बस्ने गर्छन्। भगवान् कृष्णको मूर्ति वा तस्वीरलाई सजाएर, फूल, तुलसीदल, माखन, दूध र धूप-दीपले पूजा गरिन्छ। कतिपय ठाउँमा मध्यरातमा कृष्ण जन्म भएको घडीमा विशेष पूजा, आरती र भजन-कीर्तन गरिन्छ। महिलाहरूले उपवास गरी व्रत कथा सुन्छन् भने पुरुषहरूले गीता पाठ, भजन र नृत्य-कीर्तनमा सहभागी हुन्छन्।
गीता र जीवन दर्शन
भगवान् कृष्णले महाभारत युद्धभूमिमा अर्जुनलाई दिएको उपदेशलाई श्रीमद्भगवद्गीता भनिन्छ। यस ग्रन्थमा जीवन दर्शन, कर्मयोग, भक्तियोग र ज्ञानयोगका गहिरा सत्यहरू पाइन्छन्। कृष्णले "कर्म गर, फलको चिन्ता नगर" भन्ने अमूल्य सन्देश दिएका छन्, जसले मानिसलाई कर्तव्यनिष्ठ र आत्मविश्वासी बनाउँछ।
उत्सवको उल्लास
नेपालमा मात्र नभई भारत, बंगलादेश, भूटान र विश्वभरका कृष्णभक्तहरूले यो पर्व धूमधामले मनाउँछन्। विशेष गरी मन्दिरहरूमा सजावट, झाँकी, रासलीला तथा नाटकहरू प्रस्तुत गरिन्छ। गोकुल, मथुरा र वृन्दावनमा त लाखौँ भक्तजनहरूको भीड लाग्छ।
नेपालका प्रमुख कृष्ण मन्दिरहरू—पत्नी पाटनको कृष्ण मन्दिर, काठमाडौंको कृष्ण मन्दिर, भक्तपुर, विराटनगर, जनकपुर लगायत स्थानहरूमा भव्य मेलाको आयोजना गरिन्छ। भक्तजनहरूले “जय श्रीकृष्ण” भनी भजन गाउने, माखन-मिश्री चढाउने र दही-हाण्डी फोड्ने कार्यक्रम पनि गरिन्छ।
निष्कर्ष
श्रीकृष्ण जन्माष्टमी केवल धार्मिक पर्व मात्र होइन, यो प्रेम, सत्य, करुणा र धर्मको विजय को प्रतीक हो। भगवान् कृष्णको बाललीला, गीता उपदेश र जीवन दर्शनले आज पनि मानिसलाई धर्ममार्गमा चल्न, अन्यायको सामना गर्न र जीवनलाई सकारात्मक दृष्टिले लिन प्रेरणा दिन्छ।
यस वर्षको जन्माष्टमीले सबैमा प्रेम, एकता, सद्भाव र शान्तिको प्रकाश फैलाओस् भन्ने शुभकामना।
Comments
Post a Comment